4. nesil nükleeri Türkiye’den yayacak
İsmail Şahin - ABD’de yapay zekâ ve veri merkezlerinin enerji ihtiyacına çözüm olarak görülen ve teknoloji firmalarının peş peşe yatırım yaptığı küçük modüler reaktörler (SMR) artık Türkiye’nin de teknoloji hamlesinin bir parçası haline geldi.
IC Holding bünyesindeki IC Nükleer ve Endüstri (ICN) ABD’li ARC Clean Technology ile sodyum soğutmalı 4. nesil reaktör teknolojileri alanında stratejik bir iş birliği süreci başlattığını açıkladı. İşbirliği kapsamında geliştirilecek olan küçük modüler reaktörler yani SMR’lar bir futbol sahasının dörtte biri kadar yer kaplıyor.
Ukrayna savaşı ve Körfez krizi ile daha belirgin hale gelen küresel enerji güvenliği her ülkenin ana gündem maddesi haline geldi. Küresel nükleer kapasitenin 2050’ye kadar üç katına çıkarılması hedefi de bu değişimin en güçlü göstergeleri arasında yer alıyor. Bugün yaklaşık 500 GW seviyesinde olan küresel nükleer kapasitenin üç katına yani 1.500 GW seviyesine çıkarılması, dünyada yaklaşık 1.000 GW’lık ilave nükleer kapasite ve trilyon doların üzerinde bir yatırım ihtiyacı anlamına geliyor.
İstanbul’da düzenlenen 12. Nükleer Santraller Zirvesi’nde (NPPES) konuşmacı olarak yer alan IC Nükleer Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Murad Bayar, “Hedefimiz Türkiye’de reaktör teknolojisi etrafında bir mühendislik ve sanayi ekosistemi kurmak” dedi.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Türkiye’nin 2050 yılına kadar 20 GW nükleer kapasiteye ulaşma hedefinin ortaya konduğunu, büyük konvansiyonel reaktörlere ek olarak 5.000 MW’lık SMR hedefinden de söz edildiğini hatırlatan Bayar, “Doğru teknoloji ortaklıklarını kurar, mühendislik ve tedarik zinciri kapasitemizi geliştirir, regülasyon süreçlerine hazırlıklı ilerler ve akademi-sanayi iş birliğini güçlendirirsek, Türkiye bu alanda teknoloji geliştiren ve çözüm sunan ülkelerden biri olabilir” dedi.
ARC ile iş birliği
IC Nükleer Teknoloji’nin ARC Clean Technology ile sodyum soğutmalı 4. nesil reaktör teknolojileri alanında stratejik bir iş birliği süreci başlattığını belirten Bayar, söz konusu iş birliğinin Türkiye ve bölgede gelişmiş küçük modüler reaktörlerin devreye alınmasına yönelik teknik, ekonomik ve düzenleyici fizibilite çalışmalarını, uzun vadeli ticarileştirme ve sanayileşme yol haritasını kapsadığını ifade etti.
6 milyar dolara 20 SMR hedefi
Bayar, uzun vadeli iş planlarında Türkiye’de 10 reaktöre, bölgede ise 20 reaktöre kadar gidebilecek bir uygulama potansiyeli üzerinde çalıştıklarını belirterek, sonraki uygulamalarda kilowatt başına yaklaşık 3 bin dolar seviyesinde rekabetçi bir maliyet yapısına yaklaşmayı hedeflediklerini ifade etti. Bayar, bu ölçeğin 100 MW sınıfı bir reaktör için yaklaşık 300 milyon dolarlık bir büyüklüğe işaret ettiğini, ancak bu rakamların teknoloji olgunluğu, lisanslama, tedarik zinciri, lokasyon ve uygulama modeline göre değişebilecek çalışmalar olduğunu vurguladı. Topram SMR yatırımının da 6 milyar doları bulacağı belirtilirken, trafo ve diğer ekipmanların da Türkiye’de üretilip ihraç edilmesi planlanıyor.
İnsan kaynağı için İTÜ iş birliği
IC Nükleer Teknoloji, Türkiye’de nükleer teknoloji alanında insan kaynağı ve mühendislik kapasitesini geliştirmek amacıyla İstanbul Teknik Üniversitesi ile iş birliği yürütüyor. İTÜ ve IC Nükleer Teknoloji arasında imzalanan protokol, Türkiye’de kurulacak Nükleer Teknopark kapsamında yerli reaktör geliştirme sürecine katkı sağlamayı hedefliyor. Bu kapsamda öğrencilerin ve genç araştırmacıların desteklenmesi, burs programları, akademi-sanayi iş birlikleri ve uygulamalı mühendislik çalışmaları gündemde yer alıyor. Murad Bayar, “Nükleer teknoloji alanında kalıcı olmak için bilgiyi projeye, projeyi teknolojiye, teknolojiyi de sanayi değer zincirine dönüştürmek gerekiyor” dedi.
