‘Acele etmiyorum!’
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmeye yönelik barış müzakereleri, haftalardır karmaşık bir seyir izlerken, bu havanın bir süre daha devam edeceği görülüyor. Nitekim Washington’ın, Tahran’ın daha önce ilettiği teklifine cevaben “daha sert” bir öneriyle karşılık verdiğine ilişkin haberler geliyor.
ABD merkezli “New York Times” (NYT) gazetesinin haberine göre, Trump, savaşı sona erdirecek anlaşma çabaları kapsamında İran’a daha sert şartlar içeren revize edilmiş anlaşma taslağı gönderdi. İsmi verilmeyen yetkililer, Trump’ın, taslak anlaşmanın bazı unsurlarını değiştirdikten sonra yeniden Tahran’ın değerlendirmesine sunduğunu öne sürerken, bazı yetkililer Başkan’ın, İran’a ait varlıkların dondurulmasının kaldırılmasını içerebilecek maddelerden rahatsızlık duyduğunu savundu.
“Axios” haber platformuna konuşan ABD’li yetkililerse, Trump’ın anlaşmanın kısa süre içinde sonuçlanmasını istediğini ancak özellikle İran’ın nükleer materyalleriyle ilgili maddelerin daha güçlü hale getirilmesini talep ettiğini öne sürdü.
‘ABD’ye güvenilmez’
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ise, “Düşmanın sözlerine ve vaatlerine güven yoktur. Bizim tek ölçütümüz, taahhütlerimizi yerine getirmeden önce somut sonuçların elde edilmesidir” dedi.
Devlet medyasının bildirdiğine göre; Meclis Başkanı, İran halkının haklarının güvence altına alındığına dair kesinlik olmadıkça Tahran’ın ABD ile olan ihtilafını sona erdirecek hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceğini söyledi. Galibaf, kazanım elde edilmeden herhangi bir taahhüdün yerine getirilmeyeceğini ve İran halkının hakları garanti altına alınmadıkça hiçbir anlaşmanın onaylanmayacağını belirtti.
İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı ve Devrim Muhafızları Ordusu eski genel komutanı Tümgeneral Muhsin Rızai de, Trump’ın deniz ablukasını sürdürme gibi “aşırı talepleri” nedeniyle bir kez daha “diplomasiye ihanet ettiğini” söyledi.
Garanti iddiası
ABD Başkanı Donald Trump ise, kendisine yakın “Fox” haber kanalına verdiği söyleşide, İran’dan nükleer silah geliştirmeyeceğine dair garanti aldığını öne sürdü. İhtiyatlı bir ton kullanan Trump, yeniden askerî seçeneklerin gündeme gelebileceğini de ima etti.
“Acele etmediğini” savunan ABD Başkanı, “Yavaş ama emin adımlarla istediğimizi elde ettiğimizi düşünüyorum. Eğer bunu elde edemezsek, bu iş farklı bir şekilde sonuçlanacak” diye konuştu.
Irak’tan ders
ABD Başkanı, İran’a yönelik askeri operasyonlar sırasında ülkenin düzenli ordusunu kasten hedef almadıklarını kaydederek, bir ülkenin askeri kurumlarını tamamen tasfiye etmenin “hata” olduğunu belirtti, “Irak tecrübesini tekrarlamak istemedik” dedi.
İran ordusunu kendi haline bıraktıklarını savunan Trump, “İnsanlar bunu duyduğunda şaşırabilir. Çünkü daha önceki savaşlarda büyük hatalar yapıldı ve her şey yok edildi. Bir ülkenin tüm kurumlarını ve ordusunu yok ettiğinizde, o ülke 40 yıl boyunca bir daha kendini inşa edemiyor” dedi. ABD’nin geçmişteki Irak politikasını sert dille eleştiren Trump, “Bakın Irak’ta neler yaşandı. Orada çok kötü bir iş çıkardık. (Ordunun ve kurumların tasfiye edilmesi) Gerçekten aptalcaydı. İran operasyonunda bu hataya düşmedik” ifadelerini kullandı.
ABD ticari gemi vurdu
ABD ordusu, kuvvetlerinin, İran limanlarına uyguladığı ablukayı delmeye çalışan bir ticari gemiyi, makine dairesine füze atarak durdurduğunu bildirdi. ABD Merkez Komutanlığı’na göre, Gambiya bayraklı “Lian Star” adlı yük gemisi, bir İran limanına girmeye çalışırken Amerikan güçlerinin uyarılarını dikkate almadı. Yetkililer, geminin Umman Körfezi’nde sürüklenmeye bırakıldığını kaydetti.
Ben Gvir durmuyor!
İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Başbakan Binyamin Netanyahu’ya, Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye’yi yerle bir etme çağrısında bulundu. İsrail merkezli “Yedioth Ahronoth” gazetesinin haberine göre, İsrail ordusu ile Hizbullah arasındaki çatışmaların yoğunlaşmasının ardından konuşan Ben-Gvir, “Dahiye’yi yerle bir etmeliyiz” dedi, Lübnan’da ateşkese önceden olduğu gibi şimdi de karşı çıktığını ifade etti. Ben-Gvir, Netanyahu’ya seslenerek, Beyrut’un Dahiye bölgesine saldırılar düzenlenmesi ve bölgenin dümdüz edilmesi çağrısı yaptı. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz da, Lübnan’ın güneyindeki kara operasyonlarını genişleterek, Nebatiye bölgesinde yer alan Beaufort Kalesi’ni kontrol altına aldığını açıkladı.
‘Oyun dışı’ kalmış hissediyormuş!
İsrail hükümetine yakın kaynaklar, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun, kapalı kapılar ardında, ABD ile İran arasında yürütülen ve savaşı sona erdirmeyi hedefleyen görüşmelerde ülkesinin etkisinin oldukça sınırlı olduğunu kabul ettiğini, yeni süreçte kendisini “oyun dışı” kalmış hissettiğini belirtti. Nisan başında sağlanan ateşkesin ardından Netanyahu’nun, İran rejimini devirmek amacıyla saldırıların dozunun artırılması yönündeki taleplerinin Beyaz Saray’da karşılık bulmadığını ifade eden İsrailli yetkililer, masadaki anlaşmanın Tel Aviv’in kırmızı çizgilerini (zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti, balistik füze programı ve bölgesel vekil güçler) yeterince kapsamadığına inandıklarını vurguladı.
