Babalık izni yetersiz! En kritik dönemde anne evde baba işte
MİTHAT YURDAKUL - Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun (UNFPA) araştırmasında öne çıkan bulgulardan birisi, babalık izinlerinin yetersizliği oldu. Araştırmaya katılanlar, doğum sonrası annenin hastaneden çıkışı ve ev içi düzenin kurulması sürecinde babaların fiilen işbaşı yapmak zorunda kaldığını belirtirken, İsveç gibi ülkelerdeki ‘devredilemez babalık izni’ni Türkiye için örnek model olarak gösterdi.
Bakanlık ile (UNFPA) işbirliğinde yüzbinlerce kişiyi kapsayan araştırmada öne çıkan bulgulardan birisi, erkek çalışanların babalık izni süresinin yetersizliği oldu. Araştırmaya katılanlar, beş günlük babalık izninin doğum sonrası bakım sürecinde anlamlı bir katkı sunmadığını, annenin hastaneden çıkışı ve ev içi düzenin kurulması sürecinde babaların fiilen işbaşı yapmak zorunda kaldığını belirtti.
GEÇİM ZORLUĞU
Birçok katılımcı, babalık izninin süresinin artırılmasının bakım yükünün daha dengeli paylaşılmasına katkı sağlayacağını belirtirken, bu iznin ücretli olması gerektiğini vurguladı. Ücretsiz ebeveyn izinlerinin ise geçim sorumluluğu nedeniyle erkekler tarafından gerçekçi bulunmadığı kaydedilen araştırma raporunda, “Babaların bakım sürecindeki rolünün sınırlı kalması, ebeveyn izinlerinin anne ve baba arasında tercihe bağlı kullanılamaması, devredilemez nitelikte ve eşitlikçi olmaması nedeniyle bakım yükü ağırlıklı olarak kadınların üzerinde kalmakta, bu durum kadın-erkek eşitsizliklerini yeniden üretmektedir” ifadesi kullanıldı. Bebeğin katı gıdaya geçiş gibi belirli bir yaşa gelmesi sonrasında babalık izninin daha anlamlı olabileceği de raporda ortaya çıkan veriler arasında yer aldı.
‘İSVEÇ’ ÖRNEĞİ
İsveç gibi ülkelerdeki “devredilemez babalık izni” örnekleri, katılımcılar için Türkiye açısından örnek model olarak gösterilirken, babaların çocuk bakım sürecine katılımını artıran yasal düzenlemeler getirilmesi gerektiği vurgulandı. İsveç’teki düzenlemeye göre, 480 günlük ebeveyn izninin 90 günü doğrudan babaya tahsis edilirken, baba bu süreyi kullanmadığı takdirde hak kayboluyor ve izin anneye devredilemiyor. Uzun yıllara dayanan bu köklü düzenlemeyle, hem annelerin iş hayatına dönüşünün kolaylaştırılması, hem de babaların evde çocukla geçirdiği zamanın artırılması amaçlanıyor. Araştırmanın politika önerileri bölümünde, devredilemez babalık izninin yanı sıra; kadınlar için doğum izni sonrası işe dönüş güvencesi, gelir kaybını azaltan destek mekanizmaları, çalışma saatlerine uyumlu kreşler, organize sanayi bölgesi - belediye - kamu işbirliği ile ortak kreş modelleri ve doğum sonrası işe dönüşte süreli ücret- prim desteği yer aldı.
BABALIK İZNİ 10 GÜN OLDU
Geçtiğimiz günlerde Resmi Gazete’de yayımlanan kanun ile doğum izinlerine yeni düzenleme geldi. Kanun kapsamında, kadın memurların doğum izni toplam 24 haftaya çıkarılırken, özel sektörde 5 gün olarak uygulanan babalık izni de kamu çalışanlarında olduğu gibi 10 güne yükseltildi.
