Hürmüz'ün 400 'kilit' adası Trump'ın hedefinde! Yasaklı adalar, gizli füze şehri ve kayıp FBI ajanı

DERLEYEN: OĞUZCAN ATIŞ / MİLLİYET.COM.TR –ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları bir ayı geride bıraktı. Savaşın bu aşamasında tüm gözler, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’na çevrilmiş durumda. Tahran’ın saldırılara yanıt olarak attığı adımlardan biri de küresel ticareti doğrudan etkileyen bu boğazı kapatmak oldu.Basında yer alan bilgilere göre ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bu hamlesine karşılık olarak Basra Körfezi’ndeki İran’a ait adaları işgal ederek Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyı kırmayı planlıyor. Peki, Basra Körfezi’nde İran’a ait kaç ada bulunuyor? Bu adaların stratejik önemi nedir ve geçmişte nasıl gündeme geldiler?MiddleEastEye’dayayımlanan bir analiz, İran’ın bölgedeki stratejik adalarınıyakından inceliyor.

İRAN’IN ‘CAN DAMARI’: HARK ADASI

İran’a ait adalar, özellikle enerji ve turizm açısından büyük stratejik önem taşıyor. Aynı zamanda bu adalar, Birleşik Arap Emirlikleri ile yaşanan egemenlik tartışmalarının yanı sıra, yalnızca kadınlardan oluşan balıkçı toplulukları ve yaklaşık 20 yıl önce gizemli şekilde kaybolan bir FBI ajanı gibi dikkat çekici olaylarla da gündeme geldi.

Basra Körfezi’ndeki en kritik adalardan biri Hark Adası. İran’ın petrol altyapısının kalbi olarak görülen ada, körfezin kuzeyinde ve ana karaya yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta yer alıyor.Huzistaneyaleti açıklarında bulunan Hark, İran petrolünün büyük bölümünün dünyaya açıldığı nokta konumunda.Ahvaz’dançıkan boru hatları deniz altından geçerek Hark Adası’na ulaşıyor ve buradan petrol ihraç ediliyor. İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı bu ada üzerinden gerçekleştiriliyor. Ülke genelindeki petrol sahalarından çıkarılan ham petrol, adadaki derin deniz limanına yanaşan tankerlere yüklenerek uluslararası pazarlara gönderiliyor.

İRAN’IN EN BÜYÜK ADASI: KEŞM

Basra Körfezi’nin en büyük adası olanKeşm, 1400 kilometrekareyi aşan yüzölçümüne sahip. Bender Abbas kıyısında bulunan ada,Hürmüzganeyaletine bağlı ve yaklaşık 15 bin kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapıyor. Tarih boyunca İngilizler ve Portekizliler tarafından kullanılan ada, bugün sahip olduğu doğal güzellikler ve ekolojik çeşitlilik sayesinde İran’ın önemli turizm merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.

1979 devriminden sonra serbest ticaret bölgesi ilan edilenKeşm, İran Devrim Muhafızları için de kritik bir nokta. Adada denizaltılar, saldırı botları ve kıyı savunma sistemlerini barındıran gizli bir “füze şehri” olduğu iddia ediliyor. Bölgede öne çıkan bir diğer ada ise Hürmüz Adası. Adını tarihselHormuzKrallığı’ndan alan ada, bir dönem Portekiz işgaline uğradıktan sonra İngiliz kontrolüne geçmiş, ardından İran’a devredilmiştir. Kırmızı kumsalları ve renkli dağları nedeniyle “Gökkuşağı Adası” olarak da biliniyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN ‘GİŞESİ’: LAREK

LarekAdası, Hürmüz Boğazı açısından İran için kilit öneme sahip.Keşm’indoğusunda ve Hürmüz Adası’nın güneyinde bulunan ada, stratejik konumu sayesinde İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü güçlendiriyor. Analistlere göre, son dönemde gemiler Umman açıkları yerineKeşmileLarekarasındaki rotayı kullanıyor. İran’ın bu hattı daha kolay kontrol edebilmesi nedeniyle burası 'güvenli koridor' olarak tanımlanıyor. Bazı iddialara göre İran’ın bu geçişlerden ücret aldığı öne sürülüyor. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre en az bir gemi, geçiş için yaklaşık 2 milyon dolar ödeme yaptı.

TARTIŞMALI ADALAR: EBU MUSA VE TUNBLAR

Ebu Musa Adası, İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında egemenlik tartışmalarına konu olan üç adanın en büyüğü. Yaklaşık 2 bin kişinin yaşadığı ada, İran ana karasına en uzak noktalardan biri.Sorunun kökeniyse1900’lü yılların başına dayanıyor. İngiltere’nin bölgedeki etkisi, adanın kontrolü konusunda karmaşık bir miras bıraktı. 1971’de İran adanın kontrolünü ele geçirdi ve o tarihten bu yana anlaşmazlık devam ediyor.

Benzer şekilde Büyük ve KüçükTunbadaları da tartışmalı statülerini koruyor. 1971’de yaşanan çatışmalarda her iki taraftan toplam 7 kişi hayatını kaybetti. Bugün adalar İran kontrolünde bulunuyor.

TURİZM ‘CENNETİ’: KİŞ ADASI

KişAdası, İran’ın en önemli turizm merkezlerinden biri. Plajları, otelleri ve alışveriş merkezleriyle öne çıkan ada, aynı zamanda serbest ticaret bölgesi statüsüne sahip.Yabancı ziyaretçilerin vizesiz giriş yapabildiği nadir İran bölgelerinden biri olanKiş, zaman zaman siyasi gelişmelerin de odağında yer alıyor.Mart 2007’de eski FBI ajanı RobertLevinson’unburada kaybolması uzun süre gündemde kaldı. ABD’li yetkililer 2020’deLevinson’unİran’da hayatını kaybettiğine inandıklarını açıkladı.

Ada 2019’da İngiliz şarkıcıJossStone’un ülkeye girişinin engellenmesiyle gündeme geldi. İranlı yetkililer, sanatçının gerekli belgelere sahip olmadığını belirtirken Stone, kadınların sahne almasına yönelik kısıtlamalar nedeniyle engellendiğini düşündüğünü ifade etti.