Önce medya, sonra hükümet şimdi de bankalar: Teknoloji devleri vergi kıskacında
İsmail Şahin / İSTANBUL - Dijital dünyanın “Vahşi Batı” dönemine son vermeye kararlı olan Avustralya, küresel teknoloji devlerini yerel yasalar ve vergi sistemleri altına sokma konusunda dünyaya öncülük etmeye devam ediyor. Meta, Google ve TikTok gibi teknoloji devlerine yerel haber kuruluşlarına gönüllü ödeme anlaşmaları yapmaları, aksi halde Avustralya’daki gelirleri üzerinden yüzde 2.25 oranında zorunlu vergi ödemelerine yönelik yasa tasarısı hazırlayan Avustralya hükümeti, medya şirketlerine 200-250 milyon Avustralya Doları (yaklaşık 144 ila 179 milyon dolar) civarında bir gelir yaratmak istiyorbekleniyor. Eğer teknoloji devleri haber kuruluşları ile gönüllü olarak anlaşma yapmazlarsa yıllık gelirlerinin yüzde 2.25’i oranında yani 267 milyon dolar ‘cezalı vergi’ ödemek zorunda kalacak.Tasarıya“dijital hizmet vergisi”tepkisi veren teknoloji devleri, daha bu şoku atlatamadan bankacılık sektöründen “haksız rekabet” darbesi yedi. Yerel bankalar, Google, Apple ve Meta gibi şirketlerin bankacılık benzeri hizmetler sunmasına rağmen adil vergi ödemediğini hazırladıkları raporla ortaya koydu.
Avustralya Bankacılık Birliği’nin yayımladığı rapora göre Alphabet, Apple ve Meta’nın ülkede ödediği toplam kurumlar vergisi yalnızca 366 milyon dolar olurken, ülkenin dört büyük bankası aynı dönemde 7 milyar dolar vergi ödedi.
Karşılaştırma piyasa değeri açısından daha da dikkat çekici. Üç teknoloji devinin toplam değeri yaklaşık 10 trilyon dolar seviyesindeyken, 4 büyük Avustralya bankasının toplam değeri yaklaşık 500 milyar dolar. Buna rağmen vergi katkısındaki fark devasa boyutta.
Eşitlik istiyorlar
Birlik CEO’su Simon Birmingham, küresel teknoloji şirketlerinin ödeme sistemleri ve finansal hizmetlerde bankalara benzer faaliyet yürüttüğünü ancak vergi yükümlülüklerine tabi olmadığını söyledi.Bankalarıngeçen yıl 11.3 milyar dolar vergi katkısı sağladığına dikkat çekilen raporda, finansal suçlarla mücadeleye 1.8 milyar dolar ve toplumsal projelere yüz milyonlarca dolar harcadıklarına dikkkat çekilerek yabancı teknoloji devlerinin de yerel bankalarla aynı vergi ve denetim çerçevesine alınması isteniyor.
Avustralya’nın bu kararlı tutumu, Silikon Vadisi’nin sınır tanımaz gücüne karşı Avrupa Birliği, ABD için de bir yol haritası niteliği taşıyor.
10 milyar dolar vergilendirilmedi
Avustralya medyası bu rapor sonrasında teknoloji devlerinin vergilendirmeden yurt dışına kaçırdıkları paraların peşine düştü. Teknoloji devlerinin geçtiğimiz yıl Avustalya’dan elde ettiği 10 milyar dolardan fazla kaynağı offshore transferleri ile yurtdışına çıkartarak vergilendirmediği belirlendi. Milyarlarca dolarlık veri merkezi yatırımları, çip alımları ve yapay zekâ geliştirme harcamaları yapan şirketlerin, aynı zamanda kârlarını düşük vergili bölgelere yönlendirmesi eleştirilerin ana noktasını oluşturuyor. Uzmanlara göre bu durum, “AI çağında vergi adaleti” tartışmasını büyütüyor.
Türkiye’de altyapı hazır, yabancılar kullanıyor
Apple Pay, Google Pay dünyada toplu taşımadan market alışverişine kadar bir çok alanda bankacılık benzeri ödeme hizmeti veriyor. Bir banka hesabı veya kredi kartı bu ödeme sistemlerine tanımlanarak, cep telefonu veya akıllı saatten temassız ödeme yapılabiliyor. Ancak Türkiye’de resmi olarak kullanıma sunulmuş değil. Apple ve Google’ın bu hizmetleri Türkiye’ye getirmesi için yerel bankalar, BDDK veMerkez Bankası ile anlaşması gerekiyor. Ancak sistemTürkiye’de çalışıyor.Türkiye’ye gelen bir turist, Apple Pay veya Google Pay ile Türkiye’deki bir markette, restoranda veya kafede sorunsuz ödeme yapabiliyor. Ayrıca Revolut, Wise veya Zen gibi yurt dışı menşeli finansal servislerden kart alıp, bu kartları Apple Pay veya Google Pay’e ekleyerek Türkiye’de kullanılabiliyor. Diğer yöntem ise telefonun bölgesini (örneğin ABD veya İngiltere) değiştirerek cüzdan uygulamasını aktif hale getirip ödeme yapıyorlar. Bu yöntemde de yurtdışı bir karta ihtiyaç var. Diğer taraftan gençlere yönelikdünyanın en büyük dijital bankacılık uygulaması Revolut Türkiye pazarına girmek için hazırlık yapıyor. Yani şu anda Türkiye’de altyapı hazır, ancak Türk banka kartlarının kullanımı için bir düzenleme gerekli.
