Özel fotoğraf şantajında herkesin bilmesi gereken gerçek! StopNCII sistemi sandığınız gibi çalışmıyor
Birine güvenip gönderdiğiniz özel fotoğraf, günün birinde size karşı bir silaha dönüşebilir. "Fotoğraflarını ailene gönderirim", "Herkese yayarım", "İstediğimi yapmazsan internete yüklerim" gibi tehditler son yıllarda binlerce kişiyi mağdur etti. Peki böyle bir durumda çaresiz değilseniz?
Meta'nın da destek verdiği bir sistem, özel görüntülerin sosyal medya platformlarında yayılmasını engellemek için devreye giriyor. Ancak sistemle ilgili çok önemli bir ayrıntı var. Pek çok kişi bu uygulamanın internetteki her paylaşımı durdurduğunu düşünüyor. Gerçek ise bundan çok daha farklı.
ÖZEL FOTOĞRAF TEHDİDİNE KARŞI GELİŞTİRİLEN SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Uluslararası kuruluş StopNCII tarafından geliştirilen sistem, özel görüntülerin sosyal medya platformlarında paylaşılmasını engellemeyi amaçlıyor. Sisteme giren kullanıcılar "Kendi vakanızı oluşturun" seçeneğini seçerek yaşadıkları olayı bildiriyor.
Başvuru sırasında; kaç yaşında oldukları, görüntünün yetişkin içerik olup olmadığı, görüntünün internette yayılıp yayılmadığı,
tehdidin devam edip etmediği gibi çeşitli sorular yöneltiliyor. Daha sonra kullanıcı, tehdit konusu olan fotoğrafı sisteme yüklüyor.
FOTOĞRAF YÜKLENİYOR AMA ASLINDA SİSTEME GİTMİYOR
İşte birçok kişinin bilmediği en önemli ayrıntı burada ortaya çıkıyor. Fotoğraf doğrudan bir veri tabanına kaydedilmiyor. Bunun yerine sistem, görüntünün dijital parmak izi olarak tanımlanan özel bir "hash" oluşturuyor. Yani fotoğrafın kendisi değil, yalnızca onu tanımlayan benzersiz dijital kod saklanıyor. Bu sayede kullanıcıların özel görüntülerinin sisteme yüklenip depolanması da engellenmiş oluyor.
Oluşturulan dijital parmak izi Meta başta olmak üzere sisteme dahil sosyal medya platformlarına gönderiliyor. Eğer aynı fotoğraf daha önce bu platformlardan birine yüklenmişse kaldırılabiliyor. Birisi aynı görüntüyü yeniden paylaşmaya çalıştığında ise sistem dijital parmak izini eşleştirerek yüklemeyi engelleyebiliyor.
HERKESİN BİLMESİ GEREKEN ÖNEMLİ AYRINTI
Sosyal medyada bu sistem anlatılırken çoğu zaman tek bir cümle kullanılıyor: "Fotoğrafı yükleyin, internetten silinsin." Oysa gerçek bundan çok daha farklı. Sistem internetin tamamını kontrol etmiyor. Yalnızca iş birliği yapan platformlarda çalışıyor. Yani fotoğrafın internette hiçbir zaman yayılmayacağı anlamına gelmiyor.
EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ALINIRSA?
En çok merak edilen sorulardan biri de bu. Bir kişi fotoğrafın ekran görüntüsünü alırsa... Fotoğrafı kırparsa, üzerine yazı eklerse, filtre uygularsa, rengini değiştirirse, yapay zekâyla yeniden oluşturursa... Sistem bunları her zaman aynı görüntü olarak algılamayabiliyor. Yapılan değişikliğin boyutuna göre dijital parmak izi değişebiliyor ve yeni sürümün yeniden sisteme bildirilmesi gerekebiliyor.
Bilişim uzmanlarına göre dijital şantaj vakalarında mağdurların en büyük hatalarından biri panikle hareket etmek oluyor. Şantajcıya para göndermek, taleplerini yerine getirmek ya da korkuyla iletişimi sürdürmek sorunu çoğu zaman çözmüyor. Uzmanlar, tehdit mesajlarının silinmemesi, ekran görüntülerinin alınması ve vakit kaybetmeden hukuki süreç başlatılması gerektiğini vurguluyor.
DİJİTAL PARMAK İZİ (HASH) SİSTEMİ TAM OLARAK NASIL ÇALIŞIYOR?
Konuyla ilgili Milliyet.com.tr'ye değerlendirmelerde bulunanMarmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık şu açıklamalarda bulundu;
"Hash sistemi, fotoğrafın veya videonun kendisini değil, o dosyaya özgü matematiksel bir dijital parmak izi oluşturur. Bu sayede görüntünün kendisi paylaşılmadan platformlar arasında karşılaştırma yapılabilir ve aynı içerik yüklenmeye çalışıldığında sistem eşleşme sağlayabilir. Bu yaklaşım hem kullanıcı gizliliğini korur hem de büyük platformların izinsiz içerikleri daha hızlı tespit etmesine yardımcı olur.
FOTOĞRAF KIRPILIRSA VEYA FİLTRE UYGULANIRSA SİSTEM YİNE TESPİT EDEBİLİYOR MU?
Bu durum kullanılan teknolojiye göre değişiyor. Klasik kriptografik hash algoritmaları en küçük piksel değişikliğinde tamamen farklı bir sonuç üretirken, StopNCII benzeri sistemlerde algısal eşleştirme yöntemleri de kullanıldığı için belirli ölçüde kırpma, yeniden boyutlandırma veya filtre uygulanmış görseller tespit edilebiliyor. Ancak görüntü üzerinde çok ağır düzenlemeler yapılırsa tespit oranı düşebiliyor.
EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ALINMASI DURUMUNDA KORUMA DEVAM EDİYOR MU?
Ekran görüntüsü, teknik olarak yeni bir dosya oluşturduğu için tespit süreci daha karmaşık hâle geliyor. Eğer ekran görüntüsü orijinal içeriğe büyük ölçüde benziyorsa bazı platformların kullandığı algısal eşleştirme teknolojileri bunu yakalayabiliyor. Ancak her ekran görüntüsünün kesin olarak engelleneceğini söylemek teknik açıdan doğru olmaz.
YAPAY ZEKA İLE DÜZENLENEN VEYA DEEPFAKE HALİNE GETİRİLEN GÖRÜNTÜLER
Yapay zekâ ile ciddi şekilde değiştirilmiş veya deepfake'e dönüştürülmüş içerikler, orijinal görüntüden önemli ölçüde uzaklaştığı için tespit edilmesi daha zor olabiliyor. Bu nedenle yalnızca hash tabanlı koruma yeterli değil; platformların yapay zekâ destekli içerik analiz sistemleri de devreye giriyor. Deepfake teknolojileri geliştikçe savunma mekanizmalarının da sürekli güncellenmesi gerekiyor.
TÜRKİYE'DE EN ÇOK HANGİ PLATFORMLAR ÜZERİNDEN ÖZEL FOTOĞRAF ŞANTAJI YAPILIYOR?
Türkiye'de siber suç soruşturmaları incelendiğinde özel fotoğraf şantajlarında en sık WhatsApp, Telegram, Instagram ve sahte sosyal medya hesaplarının kullanıldığı görülüyor. Dolandırıcılar çoğu zaman bu platformlar arasında geçiş yaparak mağdur üzerindeki baskıyı artırmaya çalışıyor. Amaçları genellikle para almak, kripto varlık talep etmek veya yeni görüntüler elde etmek oluyor.
MAĞDUR İLK OLARAK HANGİ KURUMA BAŞVURMALI?
Böyle bir olayla karşılaşan kişinin zaman kaybetmeden Cumhuriyet Başsavcılığına veya en yakın emniyet biriminin Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne başvurması büyük önem taşıyor. Bunun yanında ilgili sosyal medya platformlarına da eş zamanlı içerik kaldırma başvurusu yapılmalı. Deliller korunarak hareket edilmesi soruşturmanın sağlıklı ilerlemesi açısından kritik önem taşıyor.
STOPNCII İNTERNETE DÜŞEN TÜM FOTOĞRAFLARI SİLEBİLİR Mİ?
Bu sistem internette bulunan tüm fotoğrafları silemez. StopNCII yalnızca iş birliği yaptığı platformlarda yükleme engelleme veya kaldırma süreçlerine destek sağlayabiliyor. Sisteme dâhil olmayan internet siteleri veya servisler için ayrıca hukuki ve platform bazlı başvuruların yapılması gerekiyor.
WHATSAPP VE TELEGRAM GİBİ UYGULAMALARDA ÇALIŞIYOR MU?
Hayır, uçtan uca şifreleme kullanan WhatsApp ve Telegram'ın özel sohbetlerinde StopNCII doğrudan çalışmıyor. Çünkü bu platformlardaki mesaj içerikleri hizmet sağlayıcı tarafından da görülemiyor. Ancak aynı görüntü daha sonra desteklenen bir sosyal medya platformuna yüklenirse koruma mekanizması devreye girebiliyor.
TEHDİTLE KARŞILAŞAN BİRİ İLK 24 SAATTE HANGİ ADIMLARI ATMALI?
İlk olarak panik yapmadan tüm mesajların, kullanıcı adlarının, telefon numaralarının ve ödeme taleplerinin ekran görüntülerini alarak delilleri korumak gerekir. Ardından şüpheliyle pazarlık yapılmamalı, para gönderilmemeli ve istenen yeni görüntüler kesinlikle paylaşılmamalıdır.
"HİÇBİR SİTE YÜZDE YÜZ GÜVENLİ DEĞİLDİR"
Eş zamanlı olarak emniyet birimlerine başvurulmalı, ilgili platformlara şikâyet edilmeli ve mümkünse StopNCII üzerinden koruma süreci başlatılmalıdır. Ancak unutmayın dijital ortamda hiçbir site yüzde yüz güvenli değildir. Buna StopNCII de dahildir.
