Şimdi ne olacak?
Amerikan yönetiminin önceki akşam İran’la olası anlaşma konusunda gerçekleştirdiği toplantıdan bir sonuç çıkmaması sonrası soru işaretleri yeniden belirdi. ABD’den geçen hafta gelen iyimser açıklamalar İran’la anlaşma umutlarını artırmış olsa da şu ana kadar somut bir gelişme yok.
‘Nükleer olmayacak’
Beyaz Saray yetkilileri konuyla ilgili yaptıkları açıklamada, “Durum Odası’ndaki toplantı yaklaşık iki saat sürdü. Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz” ifadelerini kullandı. Trump’ın bu toplantıda bu ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını ve İran’ın nükleer programının geleceğine ilişkin müzakerelere başlanmasını içeren teklife dair kararını vermesi bekleniyordu.
‘Koşullar karşılanmadı’
ABD Başkanı Donald Trump, toplantı öncesinde sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, olası bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünde bulunması ve zenginleştirilmiş uranyumun ABD tarafından kaldırılması gibi şartları içermesi gerektiğini belirtmişti. AFP’ye konuşan bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın “ancak belirlediği tüm koşulların karşılanması hâlinde bir anlaşmaya imza atacağını” söyledi.
Tahran’ın ABD’ye sunduğu son taslağın ise bu şartları karşılamadığı tahmin ediliyor. Nitekim İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet medyasına yaptığı açıklamada, mevcut müzakerelerin “sınırlı kapsamda” olduğunu ve “nükleer konuyu” içermediğini belirtti. Bekayi, görüşmelerin sadece “savaşı bitirmeye odaklandığını” söylemişti. İran lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Muhsin Rızai ise, “ABD Başkanı diplomasiye üçüncü kez ihanet ediyor. Deniz ablukasını sürdürmesi ve müzakerelerde aşırı taleplerde bulunmasıyla, müzakereye ehli olmadığını ve başka amaçlar peşinde koştuğunu bir kez daha kanıtladı” ifadelerini kullandı.
‘Savaşa dönebiliriz’
ABD yönetimi ise geri adım atmamaya kararlı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Washington’ın isterse savaşı yeniden başlatabileceğini söylerken, “Gerekirse yeniden harekete geçme kapasitemiz son derece yüksek. Hem bölgedeki hem de dünya genelindeki mühimmat stoklarımız buna fazlasıyla uygun” ifadelerini kullandı.
Kritik konular
1-Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
2-Zenginleştirilmiş uranyumu İran’ın teslim veya imha etmesi
3-İran’ın dondurulmuş varlıklarının iade edilmesi
Nerede tıkandı?
Müzakereler Hürmüz Boğazı, İran’ın nükleer programı ve dondurulmuş varlıklar konularında tıkanıyor. ABD, Hürmüz’de trafiğin kısıtlama olmaksızın açılmasını istiyor. Ayrıca İran’ın nükleer programına son vermesi ve uranyumu teslim etmesini istiyor. Bu talepleri kabul etmeyen Tahran, bunun ötesinde, müzakerelerin sonraki aşamasına geçmek için yıllardır dondurulmuş hâldeki İran varlıklarından 12 milyar doların serbest bırakılmasını talep ediyor.
BAE, İran’a çok sayıda saldırı düzenledi
Wall Street Journal’ın haberi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) savaş boyunca İran’a yönelik çok sayıda saldırı düzenlediğini ortaya koydu. Gazetenin ulaştığı raporlar, BAE’nin rolünün daha önce bildirilenlerden çok daha büyük olduğunu gösteriyor. Buna göre, İran’ın ülkeye saldırıları sonrası ABD ve İsrail ile işbirliği yapan BAE, İran’a yönelik düzinelerce karşı saldırı düzenledi. İran’ın Güney Pars tesisine yönelik saldırının ardında BAE’nin olduğu belirtiliyor.
Lübnan’da saldırılar sürüyor!
İsrail ordusunun, ateşkese rağmen Lübnan’ın güney beldelerine düzenlediği saldırılar devam ederken, Hizbullah da İsrail topraklarını hedef almayı sürdürüyor.İsrail uçakları Cizzin bölgesindeki Reyhan, Secid ve Katrani beldelerinin çevresine hava saldırıları düzenledi.Hizbullah ise, yaptığı açıklamada İsrail’in kuzeyindeki Kiryat Şmona yerleşimini iki ayrı roket saldırısıyla hedef aldığını duyurdu.İsrail ordusu da dün yaptığı açıklamada, Lübnan’ın güneyindeki bazı yerleşimlerde yaşayanlara bölgeden ayrılmaları çağrısında bulundu.
Öte yandanİsrail ordusunun, Gazze Şeridi’ne düzenlediği son saldırılarda 7 Filistinlinin hayatını kaybettiği belirtildi.
Hegseth: Savunma yükünü üstlenmeyiz
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Singapur’da düzenlenen Asya-Pasifik bölgesindeki savunma ve güvenlik konularının ele alındığı Shangri-La Diyaloğu’nda yaptığı konuşmada değerlendirmelerde bulundu.Hegseth, ABD’nin artık müttefik ülkelerin savunma yükünü tek başına üstlenmeyeceğini belirterek, “Zengin ülkelerin savunmasını ABD’nin sübvanse ettiği dönem sona erdi. Ortaklara ihtiyacımız var, himaye edilen devletlere değil. Bağımlılık değil, ortak sorumluluk üzerine kurulu ittifaklar istiyoruz” dedi.
ABD’nin bölgede Çin dahil herhangi bir ülkenin hegemonya kurmasını istemediğini belirten Hegseth, amaçlarının çatışma değil, “ölçülü ve kararlı güç” yoluyla istikrarı korumak olduğunu söyledi. Hegseth, “ABDbir Pasifik ülkesidir ve Çin’in bu bölgedeki uzun süredir devam eden konumumuza saygı duyması konusunda ısrarcıyız” dedi.
